Trefnu Fy Gig Cyntaf
Cyflwyniad Is-Olygydd: Mae dirty o Gaerdydd wedi profi fod y ffaith dy fod di yn yr ysgol uwchradd ddim yn rhywbeth i rwystro ti rhag rhoi gig ymlaen gyda bandiau'r holl ffordd o America. Mae hi'n esiampl ddisglair o sut dylai oed ddim bod yn rhwystr i gyflawni pethau gwych, ac rydym ni yma yn CLIC yn saliwtio hi am hyn.
Hefyd: ti wir angen darllen 'Pync Roc Halal?' cyn i ti fedru gwerthfawrogi'r stori hon yn llawn. Mae'n erthygl ddiddorol iawn a werth ei ddarllen.
O fewn chwe diwrnod roeddwn i wedi mynd o fod yn hyrwyddwr yn bwcio band rhyngwladol i blentyn ofn, yn aros i fyny trwy'r nos gyda nerfau am ddiwrnod y canlyniad. O edrych yn ôl, dwi ddim yn sicr sut llwyddais i drefnu'r holl beth.
Ychydig flynyddoedd yn ôl, ysgrifennais erthygl am taqwacore, yr sîn pync roc Islamaidd, ar gyfer theSprout. Ychydig iawn o bobl oedd wedi clywed am y symudiad yma a chafodd yr erthygl – o'r enw 'Pync Roc Halal?' – sylw nid yn unig o fewn theSprout ond gan brifysgol leol oedd eisiau ei roi ar eu gwefan i ddangos gallu'r bobl sydd yn graddio o'u cwrs ysgrifennu creadigol nhw. Ond roeddent wedi gwneud camgymeriad: nid oeddwn i wedi graddio o'r brifysgol. Roedd hyn yn bell i'r gwir; roeddwn i'n blentyn 14 oed yn dal i fyw gartref gyda'i mam.
Dois i wybod am The Kominas ar gefn y llyfr Blue Eyed Devil, gan Michael Muhammad Knight, roedd ffrind wedi rhoi benthyg i mi.
"Dwi'n gwybod nad yr wyt ti efo gwir ddiddordeb mewn Islam," meddai, "ond erbyn i ti orffen y llyfr yma, byddet yn ysu i gael gwybod mwy."
Roeddwn yn chwerthin ar ben y syniad yn fy ffordd sinigaidd ifanc, y ffordd mae plant yn ei wneud, ond roedd yn hollol gywir. O fewn dau fis roedd gen i'r albwm, ac roeddwn wedi symud ymlaen i'w lyfr cyntaf, the Taqwacores. Roedd pobl wedi darllen y llyfr ac wedi dechrau'r symudiad, wedi siomi nad oedd y bandiau na'r bobl ysgrifennai amdanynt (bob un yn rociwr pync Mwslim o ryw fath) yn bodoli go iawn.
Roedd y stori wedi ei hadrodd cymaint fel ei fod wedi dod yn rhyw fath o rannol mytholegol, yn ysbrydoli dogfen a ffilm nodwedd. Trwy taqwacre cyfarfuasai â thyrfa o ffrindiau: cyfarfuasai â merch Indonesaidd-Awstralaidd yn Awstralia, pyncs Mwslim yn Ewrop, ac amryw bobl yn yr UDA. Dwi'n parhau i fod yn ffrindiau gyda nhw hyd heddiw, ond roedd taqwacore yn agor i ni fel agor llythyr o amlen.
Nid ni oedd y bobl yn ysgrifennu'r llythyr, roeddem yn darllen y geiriau ar ôl i'r digwyddiadau ddigwydd. Mewn ffordd roeddem wedi'n cysylltu, mewn ffordd arall roeddem yn bell o fod wedi cysylltu. Nid oedd y rhai ohonom ar yr ymylon yno pam cafodd y Kominas ddamwain yn eu fan neu pan aeth Al Thawra i'r Ŵyl Cerddoriaeth Sundance. Roeddem i gyd yn gwylio'r peth yn digwydd ar Twitter wrth i'r faniau chwalu a'r offerynnau gael eu chwarae.
Roedd The Kominas wedi dod i Lundain y flwyddyn cynt, Bryste hefyd, ond roedd yn digwydd ar adeg fy arholiadau. Felly ni chefais weld yr un ohonynt ar y daith TaqwaTour Prydeinig cyntaf. Mewn ffordd, roeddwn i wedi cynhyrfu i ddod â'r symudiad Americanaidd rhannol mytholegol i'r ddinas roeddwn wedi fy magu. Fe geisiais lynedd, ond doedd neb am gymryd fi o ddifrif fel merch 16 oed eisiau llogi lleoliadau. Eleni fe ddigwyddodd, gyda chefnogaeth hyrwyddwr (wnaeth dynnu allan wedyn a gadael fi yn y ****). Dyma'r stori…
Panig
Dydd Gwener 12 Awst. Roeddwn wedi cyfri i lawr iddo. Roeddwn wedi croesi'r diwrnodau wrth iddynt ddod, yn disgwyl i ddydd Gwener gyrraedd. Roeddwn wedi gwneud popeth gallwn i ladd amser: wedi coginio swmp o fwyd i un o'r bandiau oedd yn chwarae'r noson honno… roeddwn i hyd yn oed wedi glanhau'r tŷ, fel myfyriwr yn osgoi astudio.
Roedd popeth yn mynd yn dda, heblaw am un peth: fy mos. Roedd yn gwneud popeth gallai i wneud hyn mor anodd â phosib i mi. Er mai fy syniad i oedd y gig yma, fe gamodd i mewn fel yr unig hyrwyddwr: dywedodd byddai'n cymryd cyfrifioldeb o'r trefnu ac yn benodol y lleoliad, gan mai llogi lleoliad (a'r diffyg arian) oedd ble roedd fy oed wedi rhwystro fi y tro diwethaf. Bwciodd ef y band, ac felly ei gefnogaeth ariannol ef fysa’n gweld ni drwy hyn os nad oeddem yn gwneud digon o arian ar y drws. Byddwn i yn rhoi'r posteri i fyny yn unig.
Er ei fod wedi bwcio'r bandiau ac wedi trefnu'r lleoliad, gwrthododd talu am gostau hyrwyddo, golygai fod rhaid i mi dalu am yr holl bosteri a thaflenni. Roedd yn anodd, yn flin, yn ddychrynllyd ac yn aml yn ffonio aelodau'r bandiau cefnogol i ddweud nad oeddwn yn gwneud fy ngwaith yn iawn. Roedd hyn yn gwneud pethau'n anodd, ond daliais ati.
Ac yna roedd hi'n ddiwrnod y gig. Cychwynnais yn fuan i gyrraedd y lleoliad erbyn 4yp. Nid oedd y drysau yn agor nes 7 o'r gloch, ond byddai'r bandiau yn cyrraedd yn fuan, yn gosod i fyny, ac yn ymlacio yn gyffredinol i ddathlu ei fod yn digwydd.
Oedd hyn yn digwydd?
Roedd hi'n amser cychwyn y prawf sain ond nid oedd golwg o'm bos yn unlle, ac nid oedd yn ateb ei ffôn. Roedd y dyn sain wedi sylweddoli ar y sefyllfa yma'n datblygu, a bygythiodd dynnu allan a mynd â'r holl offer gydag ef.
Hunllef? Ia. Aeth pethau'n waeth. Heb y bos yn ymddangos, nid oedd wedi dod â phobl i wneud y drws, ac ni allwn ofyn i bobl oedd wedi talu i ddod i mewn i wneud y drysau, gallwn i? Nid oedd arian fflôt ar gael chwaith. Arian fflôt ydy pam mae gen ti swm penodol tu ôl i'r drws fel bod pobl yn gallu rhoi newid i ti pan ti'n dod i mewn, rhag ofn nad oes gen ti'r arian cywir i dalu'r pris mynediad iawn.
Wyth o'r gloch. Awr ar ôl i'r drysau agor a dwi'n eistedd tu allan i Koko Gorilaz gyda'r pynciaid oedd wedi dod yno. Roedd Gung Ho (linc yn cynnwys rhegi) yno, grŵp craidd caled o'r cymoedd, a Godbomber o Abertawe. Roedd hefyd nifer fawr o bobl oedd eisiau gweld y gig, ond gan nad oedd y Kominas wedi troi fyny, doeddwn i ddim yn siŵr sut roeddwn i'n teimlo am godi ar bobl i weld prif fand oedd ddim wedi dod yno eto.
Nid oedd rhif gen i, a doedd y bos dal ddim yn codi'r ffôn. Roeddwn i'n poeni ei fod wedi canslo The Kominas i sbeitio fi am ryw reswm, a gadael i mi orfod delio gyda phethau fel hyn. Roedd pobl yn gofyn cwestiynau i mi allwn i ddim ateb, ac roedd ymateb gyda, "Gofynna i'm ****ing bos, ei sioe ef ydy hwn, nid un fi. Dim ond rhoi posteri a thaflenni i fynnu oeddwn i ac yn ei hyrwyddo ar-lein," yn llawer rhy ddigywilydd, hyd yn oed i mi.
Naw o'r gloch a dyma The Kominas yn troi i fyny. Roedd y rhyddhad yn annisgrifiadwy! Hwyliodd yr awr nesaf heibio mewn dim. A dyna pryd gychwynnodd pethau ddisgyn yn eu lle.
Roedd rhyw enaid caredig wedi rhoi benthyg arian fflôt i mi. Dywedais wrth yr holl fandiau beth oedd yn digwydd gyda'r bos, ac fe wnaeth pawb helpu. Godbomber a Gung Ho, os ydych chi'n darllen, dwi'n ddiolchgar i chi am byth. Roedd pobl yn cymryd twrn i fod ar y drws, gan nad allwn wneud hyn fy hun. Roedd y bos yn absennol felly camais i mewn. Ni allwn wneud y drws pan roedd rhaid i mi siecio popeth. Fy ngig i oedd hwn nawr.
Fe ddigwyddodd. Anghofiais nad yw gig byth mor syml ag mae'n edrych ar yr wyneb, ac roedd bod yn rheolwr llwyfan hunan penodedig yn golygu set newydd o broblemau i ddelio gyda nhw… roedd diod Boris, aelod o Gung Ho, wedi cael ei gymryd ganddo, ac roedd Lewis, y drymiwr, wedi ceisio'i gael yn ôl. Pan na chafwyd y diod, cipiodd Lewis gacen pen-blwydd gan deulu diniwed a'i luchio ar y nenfwd – a doedd ei brocio'r gydag ysgubell ddim yn cael y gacen i lawr. Aeth pawb yn wyllt tra roeddwn i yn ceisio tawelu’r sefyllfa. Dwi'n meddwl mai ar y pwynt yma efallai fy mod i wedi troi'n wallgof go iawn.
Roedd hi'n 11 o'r gloch; set The Kominas. Roedd pawb yn gwybod pa mor ddrwg oedd y gig yma wedi cychwyn, felly iddo barhau i ddigwydd, roedd hynny'n wyrth. Efallai fod hyn wedi ffyrnigo nhw fwy, ond dwi erioed wedi gweld mwy o egni yn ystafell atig y Koko Gorilaz. Yn annhebyg i Lundain, prin mae taqwacore wedi cyffwrdd Caerdydd, ac felly roedd The Kominas wedi tynnu mwy o dorf benodol yn Llundain oherwydd ei awyrgylch cosmopolitan o gymharu â Chaerdydd.
Dweda wrthyf, beth sydd gan ffans ska pen croen Pwylaidd yn deifio'r llwyfan, pyncs yn cychwyn pits bychan a Mwslemiaid arferol ar yr ochr yn canu i Bollywood yn gyffredin? Cariad o'r Kominas. Neu taqwacore. Neu, pwy a ŵyr, efallai'r ddau?
Y Canlyniad
Ac yna daeth popeth i derfyn. Roedd yna 'ôl barti' bychan, sef ystafell lawn amryw pync a meddw, i gyd yn siarad gyda'i gilydd. Arweiniodd fy ffrind a finnau The Kominas i'r gyffordd roeddent angen yn Nwyrain Caerdydd i gael yn ôl i Lundain i ddal yr awyren, ac ymadawon ein gilydd am 2yb, gyda nhw'n dal awyren am 7yb.
Roedd popeth gallai fynd o'i le wedi mynd o'i le. Aeth y noson yn ddrwg, dwi'n gwybod hynny, ond mewn ffordd, fwi'n falch. Os fyddaf i yn penderfynu gwneud sioeau eto, dwi'n barod ac unrhyw beth gall ddigwydd. Ni lwyddom i wneud digon o arian, tynnodd y bos allan, bu i ni bron iawn gael torri ein trydan gan ein bod wedi mynd yn agos iawn i groesi cyfreithiau cerddoriaeth byw'r lleoliad ac fe gychwynnodd tua thair awr yn hwyr.
Collais ar y noson, a dim fi hyd yn oed oedd wedi llogi'r lleoliad na'r bandiau. Ni chefais dim o'r arian na'r amser roeddwn wedi'i fuddsoddi yn ôl, ond fe lwyddom i gyrraedd costau sylfaenol pawb: petrol, ceir ac ati. Dyna ydy'r peth pwysicaf i mi, doedd dim ots gen i am golli, ond ni fyddwn yn gallu dioddef os nad oeddwn i yn gallu talu i bobl am yr amser roeddent wedi'i roi i ni. A gwae fi, fe wnaethom ni. Fe gymerodd llawer ohonom, a llawer o straen, ond fe ddigwyddodd. I bawb ohonoch roddodd gymorth, eu hamser ar y drws, a'u hamser i hyrwyddo: diolch i chi.
Y diwrnod wedyn, daeth y bore yn sgrechian drwy bindwll. Ac ychydig ddyddiau wedyn, cefais fy nghanlyniadau o'r coleg, ABB, A mewn Astudiaethau Crefyddol gyda 94% a B gyda 75% yn Ffrangeg a Chymraeg. Yn syth roeddwn i wedi mynd o rhan-fwcio a llwyddo i gael grŵp rhyngwladol i'm nhref i, i fod yn ferch 17 oed unwaith eto.
Dwi'n cychwyn yn y coleg eto mewn wythnos. Mae pobl yn dweud wrthyf dylwn i roi mwy o sioeau ymlaen ar ôl llwyddo i gynnal yr un yma, ond dwi'n meddwl mod i yn dal i ddod dros y cyntaf.
Nodyn Golygydd: Aeth The Kominas ar y llwyfan a diolch dirty yn bersonol, yn gwerthfawrogi'r gwaith caled roedd hi wedi'i wneud, a chael y gynulleidfa gyfan i gymeradwyo hi. Er (neu efallai oherwydd) yr anrhefn roedd hon yn gig epig a byddwn i yn bendant yn mynd i'r gig nesaf os bydd hi'n ceisio trefnu un eto.
